Defenestracja a fenomenologia Czyli co się stanie jeśli wyrzucisz kogoś z okna?
Powiedzmy, że wyrzucasz kogoś przez okno z 7 pietra. Przyspieszenie ziemskie wynosi ,,g”, wysokość 50 metrów. Nauka bez wątpliwości mówi, że 70 kg człowiek po upadku z 50 metrów uderzy w ziemie z siłą około ,,x” Newtonów. Ogromne prawdopodobieństwo, że umrze. Jakie? Na to odpowiada statystyka upadków z 7 piętra.
Można też dowolnie żonglować zmiennymi: 60 kg, 100 metrów, opory powietrza. Niemniej jednak, problem rozwiązany. I tym się zajmuje nauka. Rozwiązywaniem prosto zdefiniowanych problemów…
Tym, czym metoda naukowa się nie zajmuje, to czy wyrzucenie kogoś z okna z 7 pietra, to czyn dobry, czy zły. Innymi słowy, czy masz prawo wyrzucić kogoś z okna. Czy to dobrze, czy źle? To nie są pytania naukowe. Co to znaczy? Znaczy to, że nie można ich rozwiązać przez eksperyment, a to znaczy, że według nauki nie istnieją.
Np. przypomnij sobie jakieś ważne wydarzenie z zeszłego tygodnia. Albo smak swojej ulubionej potrawy. Zamknij oczy i przypomnij sobie. Widzisz to, czujesz?
Otóż według nauki nic nie widzisz i nic nie czujesz. Nie da się tego zbadać, więc nie istnieje. I tyle, zajmijmy się lepiej trajektoriami rakiet. Całe twoje subiektywne doświadczenie, wspomnienia, dialog wewnętrzny, wartości, są obiektywnie niedostępne. Więc nie da się ich zbadać metodą naukową. Nie da się zbadać… Teraz następuje, skrót myślowy, który mówi, że skoro nie da się czegoś zbadać, to nie istnieje. Ale powiedz sam, masz jakieś subiektywne doświadczenie? Oczywiście, że masz. To jest fakt.
Po prostu, niedostępny instrumentom badawczym. „Metoda naukowa” nie zajmuje się subiektywnym doświadczeniem, bo nie ma narzędzi i jej podstawa epistemologiczna na to nie pozwala. Ale subiektywne doświadczenie to dość ciekawa sprawa. I tu wchodzi fenomenologia.
Fenomenologia.
Fenomenologia zaczyna od stwierdzenia prostej rzeczy. Twoje przeżycia wewnętrzne istnieją. To fakty. Fenomeny. I tyle. To nie są fakty, które mówią cokolwiek o przestrzeni obiektywnej, niemniej jednak istnieją. Mimo, że nie można ich obiektywnie udowodnić powtarzając eksperyment, to istnieją w twoim subiektywnym doświadczeniu. Twoje wartości nie dają się badać mikroskopem. Ale przyjęcie tego aksjomatu, że twoje subiektywne doświadczenie jest prawdziwe otwiera, a raczej odzyskuje pole dla etyki. Dla zadawania sobie pytania nie tylko co się stanie, gdy wyrzucisz kogoś z okna, ale także pytania czy to jest czyn dobry czy zły. Bo to pytanie jest rozstrzygane właśnie w przestrzeni fenomenologicznej. Etyka to nauka o dobrym działaniu. O rozstrzyganiu słuszności czynów. O wartościach. Czyli o tych fenomenach, które w sobie nosisz, których nie możesz zobaczyć pod mikroskopem a na podstawie których podejmujesz decyzje o tym jak postępujesz.
Czczenie nauki
Nauka dala nam helikoptery, wieżowce i leki na odrę i ospę. Jest absolutnie podstawowym narzędziem do rozwoju ludzkości. Ale metoda naukowa to narzędzie i tylko wyłącznie narzędzie. Świetnie się sprawdza do rozwiązywania pewnej klasy problemów. Łatwo definiowalnych i możliwych do ubrania w pewien bardzo formalny język matematyczny. Jest tak skuteczna, że po kilkuset latach zapomnieliśmy, że nie jest wszechmocna.
Łatwo się zapomnieć. Łatwo zacząć czcić coś tak mocarnego. Ale to jak rozpocząć czczenie młotka czy innego śrubokręta. Wbijam gwoździe. Oj robisz to tak wspaniale, odpowiedz mi jaki jest sens życia? Łup łup. Świetny pomysł prawda?
Podsumowując…
Do badania różnych rzeczy potrzebne są różne metody.
Parafrazując:
Oddajcie tedy nauce to co naukowe, a etyce to co ważne.
Michał Szadkowski – O mnie, Jeśli Ci się spodobało, będzie mi miło jak skomentujesz lub udostępnisz. 🙂
