{"id":566,"date":"2020-09-24T12:09:09","date_gmt":"2020-09-24T11:09:09","guid":{"rendered":"https:\/\/www.michalszadkowski.pl\/blog\/?p=566"},"modified":"2025-06-02T08:50:52","modified_gmt":"2025-06-02T07:50:52","slug":"efekt-bottleneck","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.michalszadkowski.pl\/blog\/efekt-bottleneck\/","title":{"rendered":"Efekt Bottleneck…"},"content":{"rendered":"Czas czytania: <\/span> 4<\/span> min<\/span><\/span>\n

Efekt Bottleneck…<\/h2>\n\n\n\n

Synek pokaza\u0142 mi dzisiaj ksi\u0105\u017ck\u0119 dla dzieci. By\u0142o tam kilka rekord\u00f3w. By\u0142 tam najwy\u017cszy (2,72m) cz\u0142owiek \u015bwiata , Usain Bolt i jego rekord na 100m sprintem, a tak\u017ce co\u015b przez co pisz\u0119 ten tekst. Zerkn\u0105\u0142em na rekord wstrzymywania powietrza i mnie zatka\u0142o (-ha, ha- gra s\u0142\u00f3w). Wedle tej ksi\u0105\u017cki jaki\u015b cz\u0142owiek zdo\u0142a\u0142 wytrzyma\u0107 bez powietrza 24 minuty. A\u017c musia\u0142em to sprawdzi\u0107…Wychodzi na to, \u017ce m\u00f3j osobisty rekord w smogo-Warszawie, w kwietniu, to co\u015b ko\u0142o 1min 14 sekund. Pewnie da\u0142bym rad\u0119 to wytrenowa\u0107, skorzysta\u0107 ze specjalnych technik oddechowych i po takiej pracy, pobi\u0107 sw\u00f3j rekord o jak\u0105\u015b minut\u0119. Spodziewa\u0142em si\u0119, \u017ce cz\u0142owiek, ze specjaln\u0105 predyspozycj\u0105 genetyczn\u0105, po ci\u0119\u017ckim treningu, da rad\u0119 mo\u017ce, 5-6 minut. Ale 24 minuty?! To jest jaki\u015b kosmos. <\/p>\n\n\n\n

Rekordzisto! Brawo Ty! Ale ja nie o tym. Moje my\u015bli kr\u0105\u017c\u0105 przy pewnej koncepcji ewolucji. <\/p>\n\n\n\n

Szybko vs stopniowo, czyli teoria „Bottleneck” albo efekt w\u0105skiego gard\u0142a.<\/h2>\n\n\n\n

Zar\u00f3wno ja, jak i ten cz\u0142owiek, nale\u017cymy do jednego gatunku. W obecnym \u015bwiecie supermarket\u00f3w i internetu w\u0142a\u015bciwie nie ma znaczenia, \u017ce on umie na d\u0142ugo wstrzyma\u0107 oddech, a ja nie. Ale…wyobra\u017amy sobie inne \u015brodowisko…<\/p>\n\n\n\n

Np. jaka\u015b apokalipsa i znika ca\u0142y \u015bwiat opr\u00f3cz jednej pla\u017cy. Trafia tam ostatnia ludzka populacja. W tym ja i ten rekordzista. Jedyne jedzenie jest w morzu. Troch\u0119 na p\u0142ytkich wodach, ale im g\u0142\u0119biej tym wi\u0119cej. Taka p\u00f3\u0142ka w morskim supermarkecie, gdzie im g\u0142\u0119biej tym bogaciej i lepszej jako\u015bci. W skr\u00f3cie, to czy kto\u015b mo\u017ce wytrzyma\u0107 d\u0142u\u017cej pod wod\u0105, b\u0119dzie si\u0119 przek\u0142ada\u0107 na to, czy chodzi g\u0142odny, czy syty. Czy ma nadwy\u017cki, kt\u00f3rymi mo\u017ce si\u0119 podzieli\u0107 z partnerk\u0105 i potomstwem, czy umiera z g\u0142odu. Oczywiste jest, \u017ce umiej\u0119tno\u015b\u0107 wstrzymywania oddechu zacznie mie\u0107 ogromne znaczenie. Osobniki z moj\u0105 wersj\u0105 gen\u00f3w odpowiadaj\u0105cych za ta cech\u0119, zaczn\u0105 znika\u0107, a te z wersj\u0105 rekordzisty i jemu podobnych, zaczn\u0105 si\u0119 rozprzestrzenia\u0107. Po kilku pokoleniach w populacji zostanie w\u0142a\u015bciwie tylko wersja genu naszego rekordzisty. A moje linie genetyczne raczej wygasn\u0105 ( chyba, \u017ce z\u0142\u0105cz\u0105 si\u0119 z konieczn\u0105 do przetrwania wersj\u0105 genu). Nagle ca\u0142a populacja b\u0119dzie mia\u0142a \u015bredni\u0105 wstrzymywania oddechu na poziomie 24minut. A nowi rekordzi\u015bci o wiele wi\u0119cej. <\/p>\n\n\n\n

Teoria „Bottleneck” m\u00f3wi o tym, \u017ce w danej populacji mo\u017ce by\u0107 ogromna ilo\u015b\u0107 wersji danego genu (tutaj np zdolno\u015b\u0107 wstrzymywania oddechu), tylko ta wersja nie musi mie\u0107 du\u017cego znaczenia, w danych warunkach. Ale po nag\u0142ej zmianie \u015brodowiska, wersje gen\u00f3w, kt\u00f3re nie mia\u0142y wczoraj znaczenia, dzi\u015b staj\u0105 si\u0119 biletem do prze\u017cycia, a jak osobnik ich nie posiada, to niestety… staje si\u0119 legend\u0105 (tak m\u00f3j syn mawia, o znikaj\u0105cych, czekoladowych kr\u00f3liczkach).<\/p>\n\n\n\n

Chodz\u0105 s\u0142uchy, \u017ce jakie\u015b 50 tysi\u0119cy lat temu, przydarzy\u0142o si\u0119 to ludziom. Nasze linie genetyczne, patrz\u0105c wstecz, zbiegaj\u0105 si\u0119 bardzo w tamtym czasie. Co oznacza, \u017ce wszyscy pochodzimy od jakiej\u015b niewielkiej populacji, kt\u00f3ra mia\u0142a na tyle szcz\u0119\u015bcia, \u017ce posiada\u0142a jak\u0105\u015b specjaln\u0105 mutacj\u0119. Jaki\u015b wybuch superwulkanu lub inna zmiana \u015brodowiska sprawi\u0142a \u017ce tylko oni prze\u017cyli. <\/p>\n\n\n\n

Stopniowo, gradientem.<\/h2>\n\n\n\n

Jest to poszerzenie koncepcji stopniowej mutacji, kt\u00f3ra m\u00f3wi o powolnych zmianach poszczeg\u00f3lnych cech na przestrzeni, wielu tysi\u0119cy lat. Np wedle tej wersji, \u017cyrafa mia\u0142a przodka o bardzo kr\u00f3tkiej szyi i po kolei przodk\u00f3w, o coraz d\u0142u\u017cszych szyjach. <\/p>\n\n\n\n

Koncepcja stopniowa jest oczywi\u015bcie prawdziwa (chocia\u017c chyba akurat nie w przypadku \u017cyrafy). Ale opr\u00f3cz tego, mog\u0105 zaj\u015b\u0107 warunki do bardzo szybkich zmian. Innymi s\u0142owy na naszej pla\u017cy zostanie tylko populacja z genem d\u0142ugiego wstrzymywania oddechu (teoria „Bottleneck”), ale jednocze\u015bnie, z pokolenia na pokolenie, rekord wstrzymywania oddechu b\u0119dzie stopniowo wzrasta\u0142 („teoria stopniowa”) .<\/p>\n\n\n\n

Kilka przyk\u0142ad\u00f3w z historii<\/h2>\n\n\n\n

Takie rzeczy wydarza\u0142y si\u0119 te\u017c, w naszej niedalekiej przesz\u0142o\u015bci. Np. populacje Indian obu Ameryk zosta\u0142y zdziesi\u0105tkowane, przez wirusy, kt\u00f3re przywie\u017ali Europejczycy. Dla 16-17 wiecznych, kolonist\u00f3w wirusy by\u0142y niegro\u017ane i w\u0142a\u015bciwie normalne. Wyewoluowali w ich towarzystwie (Czytaj: ci co nie mieli danych mutacji, stali si\u0119 legend\u0105 ju\u017c bardzo dawno) Ale dla Indian, kt\u00f3rzy nie posiadali, w swoim \u015brodowisku, danych patogen\u00f3w i nie ewoluowali odpowiednich na nich odporno\u015bci, kontakt z nowymi wirusami by\u0142 katastrof\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Inny przyk\u0142ad to niekt\u00f3re plemiona wysp Pacyfiku. W plemionach tych, w ci\u0105gu kilku pokole\u0144, od kontaktu z europejsk\u0105 diet\u0105 (\u0142atwo dost\u0119pnym cukrem), du\u017cy procent populacji poumiera\u0142 z powodu ci\u0119\u017ckiej cukrzycy. Zostali tylko ci, kt\u00f3rzy mieli odpowiedni\u0105 mutacje\/ wersje genu, odpowiedzialnego za syntez\u0119 insuliny (szczeg\u00f3\u0142y mog\u0119 myli\u0107).<\/p>\n\n\n\n

Innymi s\u0142owy nie my\u015blmy sobie, \u017ce ewolucja si\u0119 sko\u0144czy\u0142a, albo zatrzyma\u0142a. Proces czyha i nic sobie nie robi z faktu, \u017ce roimy sobie o omnipotencji naszych umys\u0142\u00f3w, albo \u017ce cz\u0142owiek jest ju\u017c ponad natur\u0105…<\/p>\n\n\n\n

Zastanawiam si\u0119, czy za 50-100 lat, na ziemi nie b\u0119d\u0105 \u017cy\u0107 ludzie, kt\u00f3rzy s\u0105 odporni na problemy z kr\u0119gos\u0142upem od siedzenia przy monitorach lub niepotrzebuj\u0105cy zbyt wiele wysi\u0142ku fizycznego. A mo\u017ce tacy, kt\u00f3rzy spokojnie sobie radz\u0105 z wysokoprzetworzona diet\u0105 opart\u0105 g\u0142\u00f3wnie na ciastkach i czekoladowych kr\u00f3liczkach… <\/p>\n\n\n\n

Tymczasem czas na kilka tysi\u0119cy krok\u00f3w i i troch\u0119 warzyw. \u017beby, no wiecie, za szybko, nie sta\u0107 si\u0119 legend\u0105…<\/p>\n\n\n\n

Micha\u0142 Szadkowski – O Mnie<\/a><\/p>\n\n\n\n

Edit: Sprawdzi\u0142em w ko\u0144cu \u017ar\u00f3d\u0142o, okazuje si\u0119, \u017ce te 24 minuty zosta\u0142y osi\u0105gni\u0119te po wzi\u0119ciu oddechu jak\u0105\u015b specjaln\u0105 mieszank\u0105 tlenow\u0105, kt\u00f3ra, jak rozumiem wyd\u0142u\u017ca czas, kt\u00f3ry mo\u017cna wytrzyma\u0107 bez oddychania. Ten sam rekordzista posiada rekord na normalnym oddechu i wynosi on 10 minut. Co i tak jest imponuj\u0105ce ale pewnie nie sk\u0142oni\u0142oby mnie do pisania:). Niemniej jednak nie chcia\u0142o mi si\u0119 zmienia\u0107 ca\u0142ego tekstu)<\/p>\n\n\n\n

Micha\u0142 Szadkowski – O mnie<\/a>, Kwiecie\u0144 2020<\/p>\n\n\n\n

Je\u015bli Ci si\u0119 spodoba\u0142o, b\u0119dzie mi mi\u0142o jak skomentujesz lub udost\u0119pnisz:)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Czas czytania: <\/span> 4<\/span> min<\/span><\/span>Efekt Bottleneck… Synek pokaza\u0142 mi dzisiaj ksi\u0105\u017ck\u0119 dla dzieci. By\u0142o tam kilka rekord\u00f3w. By\u0142 tam najwy\u017cszy (2,72m) cz\u0142owiek \u015bwiata , Usain Bolt i jego rekord na 100m sprintem, a tak\u017ce co\u015b przez co pisz\u0119 ten tekst. Zerkn\u0105\u0142em na rekord wstrzymywania powietrza i mnie zatka\u0142o (-ha, ha- gra s\u0142\u00f3w). Wedle tej ksi\u0105\u017cki jaki\u015b cz\u0142owiek zdo\u0142a\u0142 wytrzyma\u0107 … <\/p>\n

Czytaj dalej \u201eEfekt Bottleneck…\u201d<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1049,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[100,101,39,102,38],"tags":[67,68,69,70],"class_list":["post-566","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-2-esej","category-2-1-popularnonaukowe","category-biologia-ewolucyjna","category-filozofia","category-psychologia","tag-biologia-ewolucyjna","tag-bottleneck","tag-ewolucja","tag-teoria-gier"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.michalszadkowski.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/566","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.michalszadkowski.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.michalszadkowski.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.michalszadkowski.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.michalszadkowski.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=566"}],"version-history":[{"count":42,"href":"https:\/\/www.michalszadkowski.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/566\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1093,"href":"https:\/\/www.michalszadkowski.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/566\/revisions\/1093"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.michalszadkowski.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1049"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.michalszadkowski.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=566"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.michalszadkowski.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=566"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.michalszadkowski.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=566"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}