{"id":1115,"date":"2025-07-11T09:30:00","date_gmt":"2025-07-11T08:30:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.michalszadkowski.pl\/blog\/?p=1115"},"modified":"2025-06-13T10:28:33","modified_gmt":"2025-06-13T09:28:33","slug":"nauka-a-wartosci","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.michalszadkowski.pl\/blog\/nauka-a-wartosci\/","title":{"rendered":"Nauka a warto\u015bci\u00a0"},"content":{"rendered":"Czas czytania: <\/span> 3<\/span> min<\/span><\/span>\n

Defenestracja a fenomenologia  Czyli co si\u0119 stanie je\u015bli wyrzucisz kogo\u015b z okna?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Powiedzmy, \u017ce wyrzucasz kogo\u015b przez okno z 7 pietra. Przyspieszenie ziemskie wynosi ,,g\u201d, wysoko\u015b\u0107 50 metr\u00f3w. Nauka bez w\u0105tpliwo\u015bci m\u00f3wi, \u017ce 70 kg cz\u0142owiek po upadku z 50 metr\u00f3w uderzy w ziemie z si\u0142\u0105 oko\u0142o ,,x\u201d Newton\u00f3w. Ogromne prawdopodobie\u0144stwo, \u017ce umrze. Jakie? Na to odpowiada statystyka upadk\u00f3w z 7 pi\u0119tra. <\/p>\n\n\n\n

Mo\u017cna te\u017c dowolnie \u017conglowa\u0107 zmiennymi: 60 kg, 100 metr\u00f3w, opory powietrza. Niemniej jednak, problem rozwi\u0105zany. I tym si\u0119 zajmuje nauka. Rozwi\u0105zywaniem prosto zdefiniowanych problem\u00f3w\u2026 <\/p>\n\n\n\n

Tym, czym metoda naukowa si\u0119 nie zajmuje, to czy wyrzucenie kogo\u015b z okna z 7 pietra, to czyn dobry, czy z\u0142y. Innymi s\u0142owy, czy masz prawo wyrzuci\u0107 kogo\u015b z okna. Czy to dobrze, czy \u017ale? To nie s\u0105 pytania naukowe. Co to znaczy? Znaczy to, \u017ce nie mo\u017cna ich rozwi\u0105za\u0107 przez eksperyment, a to znaczy, \u017ce wed\u0142ug nauki nie istniej\u0105.  <\/p>\n\n\n\n

Np. przypomnij sobie jakie\u015b wa\u017cne wydarzenie z zesz\u0142ego tygodnia. Albo smak swojej ulubionej potrawy. Zamknij oczy i przypomnij sobie. Widzisz to, czujesz? <\/p>\n\n\n\n

Ot\u00f3\u017c wed\u0142ug nauki nic nie widzisz i nic nie czujesz. Nie da si\u0119 tego zbada\u0107, wi\u0119c nie istnieje. I tyle, zajmijmy si\u0119 lepiej trajektoriami rakiet. Ca\u0142e twoje subiektywne do\u015bwiadczenie, wspomnienia, dialog wewn\u0119trzny, warto\u015bci, s\u0105 obiektywnie niedost\u0119pne. Wi\u0119c nie da si\u0119 ich zbada\u0107 metod\u0105 naukow\u0105. Nie da si\u0119 zbada\u0107\u2026 Teraz nast\u0119puje, skr\u00f3t my\u015blowy, kt\u00f3ry m\u00f3wi, \u017ce skoro nie da si\u0119 czego\u015b zbada\u0107, to nie istnieje. Ale powiedz sam, masz jakie\u015b subiektywne do\u015bwiadczenie? Oczywi\u015bcie, \u017ce masz. To jest fakt. <\/p>\n\n\n\n

Po prostu, niedost\u0119pny instrumentom badawczym. \u201eMetoda naukowa\u201d nie zajmuje si\u0119 subiektywnym do\u015bwiadczeniem, bo nie ma narz\u0119dzi i jej podstawa epistemologiczna na to nie pozwala. Ale subiektywne do\u015bwiadczenie to do\u015b\u0107 ciekawa sprawa. I tu wchodzi fenomenologia. <\/p>\n\n\n\n

Fenomenologia. <\/strong> <\/h2>\n\n\n\n

Fenomenologia zaczyna od stwierdzenia prostej rzeczy. Twoje prze\u017cycia wewn\u0119trzne istniej\u0105. To fakty. Fenomeny. I tyle. To nie s\u0105 fakty, kt\u00f3re m\u00f3wi\u0105 cokolwiek o przestrzeni obiektywnej<\/strong>, niemniej jednak istniej\u0105. Mimo, \u017ce nie mo\u017cna ich obiektywnie udowodni\u0107 powtarzaj\u0105c eksperyment, to istniej\u0105 w twoim subiektywnym do\u015bwiadczeniu. Twoje warto\u015bci nie daj\u0105 si\u0119 bada\u0107 mikroskopem. Ale przyj\u0119cie tego aksjomatu, \u017ce twoje subiektywne do\u015bwiadczenie jest prawdziwe otwiera, a raczej odzyskuje pole dla etyki. Dla zadawania sobie pytania nie tylko co si\u0119 stanie, gdy wyrzucisz kogo\u015b z okna, ale tak\u017ce pytania czy to jest czyn dobry czy z\u0142y.  Bo to pytanie jest rozstrzygane w\u0142a\u015bnie w przestrzeni fenomenologicznej. Etyka to nauka o dobrym dzia\u0142aniu. O rozstrzyganiu s\u0142uszno\u015bci czyn\u00f3w. O warto\u015bciach. Czyli o tych fenomenach, kt\u00f3re w sobie nosisz, kt\u00f3rych nie mo\u017cesz zobaczy\u0107 pod mikroskopem a na podstawie kt\u00f3rych podejmujesz decyzje o tym jak post\u0119pujesz.  <\/p>\n\n\n\n

Czczenie nauki<\/strong> <\/h2>\n\n\n\n

Nauka dala nam helikoptery, wie\u017cowce i leki na odr\u0119 i osp\u0119. Jest absolutnie podstawowym narz\u0119dziem do rozwoju ludzko\u015bci. Ale metoda naukowa to narz\u0119dzie i tylko wy\u0142\u0105cznie narz\u0119dzie. \u015awietnie si\u0119 sprawdza do rozwi\u0105zywania pewnej klasy problem\u00f3w. \u0141atwo definiowalnych i mo\u017cliwych do ubrania w pewien bardzo formalny j\u0119zyk matematyczny.  Jest tak skuteczna, \u017ce po kilkuset latach zapomnieli\u015bmy, \u017ce nie jest wszechmocna.  <\/p>\n\n\n\n

\u0141atwo si\u0119 zapomnie\u0107. \u0141atwo zacz\u0105\u0107 czci\u0107 co\u015b tak mocarnego. Ale to jak rozpocz\u0105\u0107 czczenie m\u0142otka czy innego \u015brubokr\u0119ta. Wbijam gwo\u017adzie. Oj robisz to tak wspaniale, odpowiedz mi jaki jest sens \u017cycia? \u0141up \u0142up. \u015awietny pomys\u0142 prawda?  <\/p>\n\n\n\n

Podsumowuj\u0105c\u2026<\/strong> <\/h2>\n\n\n\n

Do badania r\u00f3\u017cnych rzeczy potrzebne s\u0105 r\u00f3\u017cne metody.  <\/p>\n\n\n\n

Parafrazuj\u0105c:  <\/p>\n\n\n\n

Oddajcie tedy nauce to co naukowe, a etyce to co wa\u017cne. <\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Micha\u0142 Szadkowski – O mnie<\/a>, Je\u015bli Ci si\u0119 spodoba\u0142o, b\u0119dzie mi mi\u0142o jak skomentujesz lub udost\u0119pnisz. \ud83d\ude42<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Czas czytania: <\/span> 3<\/span> min<\/span><\/span>Powiedzmy, \u017ce wyrzucasz kogo\u015b przez okno z 7 pietra. Przyspieszenie ziemskie wynosi ,,g\u201d, wysoko\u015b\u0107 50 metr\u00f3w. Nauka bez w\u0105tpliwo\u015bci m\u00f3wi, \u017ce 70 kg cz\u0142owiek po upadku z 50 metr\u00f3w uderzy w ziemie z si\u0142\u0105 oko\u0142o ,,x\u201d Newton\u00f3w. Ogromne prawdopodobie\u0144stwo, \u017ce umrze. Jakie? Na to odpowiada statystyka upadk\u00f3w z 7 pi\u0119tra. <\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1120,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[100,101,93,102,1],"tags":[129,126,119,118,123,122,125,117,130,131,127,124,121,128,120],"class_list":["post-1115","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-2-esej","category-2-1-popularnonaukowe","category-2-2-rozwoj-osobisty","category-filozofia","category-wpis","tag-czlowieczenstwo","tag-doswiadczenie","tag-etyka","tag-fenomenologia","tag-filozofia","tag-metodanaukowa","tag-moralnosc","tag-nauka","tag-przezyciawewnetrzne","tag-refleksja","tag-senszycia","tag-subiektywnosc","tag-swiadomosc","tag-technonauka","tag-wartosci"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.michalszadkowski.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1115","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.michalszadkowski.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.michalszadkowski.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.michalszadkowski.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.michalszadkowski.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1115"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.michalszadkowski.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1115\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1123,"href":"https:\/\/www.michalszadkowski.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1115\/revisions\/1123"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.michalszadkowski.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1120"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.michalszadkowski.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1115"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.michalszadkowski.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1115"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.michalszadkowski.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1115"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}